Na Białorusi podjęto decyzję dotyczącą przeglądu i możliwego wykreślenia części obiektów z państwowego rejestru zabytków. Dotyczy to głównie zespołów dworskich i pałacowo-parkowych, związanych z historycznymi rodami polskimi. Utrata statusu zabytku może prowadzić do obniżonej ochrony prawnej tych miejsc.
Działania te nie są nowe i miały już miejsce w przeszłości w obwodzie brzeskim. Niezależne media białoruskie informują, że inicjatywa ta została zainicjowana przez władze obwodowe, obejmując wszystkie podległe im rejony. Lokalne administracje poszukują teraz sposobów prawnych oraz ekspertów, którzy mogą uzasadnić decyzję o usunięciu kolejnych obiektów z listy.
Przykładem takiego postępowania jest posiadłość Puzynów w Hremiaczu, rejon kamieniecki. Mimo wpisania tego zespołu do rejestru jako zabytek o znaczeniu republikańskim, lokalne władze dążyły do redukcji zakresu ochrony. Podobne incydenty miały miejsce w ruinach kościoła na terenie dawnej posiadłości Orzeszków w Jazwinach. Chociaż początkowo urzędnicy zaprzeczali jakimkolwiek planom pozbawienia obiektu statusu zabytku, później potwierdziły się informacje o szerokiej „optymalizacji” listy w całym regionie.
Problem ten jest szerszy niż pojedynczy region. Eksperci od dziedzictwa kulturalnego Białorusi od długiego czasu alarmują, że obecna lista zabytków jest uboższa w porównaniu do czasów sowieckich. Tworzenie nowych wykazów prowadzi do pomijania niektórych obiektów, gdyż lokalne władze nie chcą brać na siebie odpowiedzialności za ich utrzymanie.
W przeszłości miały miejsce przypadki wyburzeń historycznych budynków, które wcześniej usunięto z listy ochronnej, jak miało to miejsce w Zasławiu w 2025 roku. W lutym 2026 roku Ministerstwo Kultury usunęło również z rejestru dwa zabytki architektoniczne, które już wcześniej przestały fizycznie istnieć.
Obecnie białoruski rejestr zabytków obejmuje tysiące obiektów, w tym pałace, dwory, kościoły, cerkwie oraz historyczne układy urbanistyczne. Wpisanie obiektu na listę wiąże się z dodatkowymi obowiązkami dotyczącymi ochrony i ingerencji w zabytek.
Decyzje dotyczące zmniejszenia liczby chronionych obiektów są kontrowersyjne i budzą obawy o przyszłość dziedzictwa kulturowego na Białorusi. Proces ten może mieć nieodwracalne skutki dla zachowania kulturowego dziedzictwa związanego z historią Polski i innych narodów, które przez wieki współtworzyły region.
Dodaj komentarz