Donald Trump i jego administracja poddają w wątpliwość tradycyjny porządek międzynarodowy, oparty na zasadach i instytucjach takich jak ONZ czy NATO. Według dr Agaty Kleczkowskiej z Polskiej Akademii Nauk, amerykański prezydent stawia na transakcyjny model relacji międzynarodowych, który wydaje się bardziej odpowiadać amerykańskim interesom.
Podczas rządów Trumpa Stany Zjednoczone podejmowały działania, które wcześniej były nie do pomyślenia. Porywanie prezydenta Wenezueli, ataki na Iran czy groźby wobec Grenlandii pokazują, że USA nie stronią od wykorzystywania swojej potęgi. Dr Kleczkowska twierdzi, że amerykańska zdolność do unikania bezpośrednich konsekwencji to efekt konstrukcji prawa międzynarodowego po 1945 roku.
Zasada suwerennej równości państw gwarantuje wszystkim krajom równy status prawny, ale nie zapewnia równych możliwości w sporach czy konfliktach. Rzeczywistość międzynarodowa pokazuje, że różnice w potencjale politycznym, gospodarczym i wojskowym wpływają na skuteczność egzekwowania prawa.
Stany Zjednoczone historycznie dążyły do uzasadniania swoich działań jako zgodnych z prawem międzynarodowym, nawet w kontekście interwencji zbrojnych, co paradoksalnie wzmacniało zakaz użycia siły. America First, strategia Trumpa, wyróżnia się jeszcze bardziej radykalnym podejściem.
USA wycofują się z niektórych globalnych instytucji, jak UNESCO czy WHO, co osłabia ONZ i otwiera drogę dla innych mocarstw, takich jak Chiny, do zwiększenia wpływów. Deklaracja Trumpa podważa jedność NATO, mimo iż formalnie Artykuł 5 Paktu Północnoatlantyckiego pozwala na indywidualną interpretację sytuacji zbrojnej napaści.
W dyskusji nad rosnącą rolą Europy w ramach NATO, zauważalna jest potrzeba zwiększenia obronności i samodzielności europejskich państw, co mogłoby stać się podstawą silniejszej partnerskiej relacji z USA.
Zagrożenia hybrydowe, opisujące kombinację działań militarnych i niemilitarnych, stawiają przed sojusznikami nowe wyzwania. Klauzule samoobrony w takich sytuacjach mogą być uruchomione, choć pozostaje to w dużej mierze teoretyczną możliwością.
Perspektywa międzynarodowa za czasów Trumpa skłania do pytań o przyszłość systemu międzynarodowego. Czy zmiany zamierzone przez administrację USA przyczynią się do jego wzmocnienia, czy osłabienia?
Dodaj komentarz