Lider Konfederacji Korony Polskiej, europoseł Grzegorz Braun, wywołał falę krytyki po opublikowaniu nagrania w mediach społecznościowych, na którym demoluje kamienny obelisk pomnika żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) w Białymstoku, w powiecie hrubieszowskim. Pomnik upamiętnia ukraińskich żołnierzy poległych w walce z NKWD w 1946 roku.
Braun swoją akcję argumentował potrzebą usunięcia obelisku, który według niego obraża pamięć polskich ofiar ukraińskiego ludobójstwa. Wypowiedź posła zawierała apel o natychmiastową likwidację pomnika po udokumentowaniu „przestępstwa banderyzmu”.
Ostrą reakcję na te działania wyraziła Ambasada Ukrainy w Polsce, określając incydent jako akt wandalizmu i oczernienie grobu poległych żołnierzy. Ambasada wezwała polskie władze do podjęcia kroków prawnych oraz pociągnięcia winnych do odpowiedzialności. W jej oświadczeniu podkreślono, że w trakcie wojny rosyjsko-ukraińskiej takie czyny są szczególnie niewłaściwe i szkodliwe.
„To wstydliwe i niemoralne zachowanie, które zasługuje na jednoznaczne potępienie” – oświadczyła ambasada. Wskazano na konieczność ochrony miejsc pochówku przed upolitycznieniem i apelowano o przywrócenie uszkodzonego pomnika do pierwotnego stanu. Placówka podkreśliła, że groby poległych nie powinny być wykorzystywane jako narzędzia w politycznych sporach.
Dyplomaci zaapelowali o dokładne zbadanie incydentu oraz wdrożenie środków zapobiegających podobnym sytuacjom w przyszłości. W oświadczeniu mocno zaznaczono, że historia powinna być domeną historyków, a pamięć poległych szanowana i chroniona.
Cała sytuacja odbiła się szerokim echem w Polsce i wzbudziła ożywione dyskusje na temat właściwego podejścia do miejsc pamięci i ich ochrony, szczególnie w kontekście historycznych zaszłości między Polską a Ukrainą.
Nie mam szacunku do pomników upa, tak jak do pomników naszych rosyjskich zaborców. Rosyjskie pomniki w większości zostały zdemontowane, a upa zostały mimo bezwzględności tych oddziałów wobec bezbronnej ludności polskiej. Nie wstydzę się tego i nie będę poprawny politycznie. Traktujmy wszystkich oprawców równo.