Część druga umowy koalicyjnej, podpisanej 10 listopada 2023 roku przez Koalicję Obywatelską, Nową Lewicę, PSL i Polskę 2050, koncentrowała się na rozliczeniach związanych z rządami PiS. Dokument wskazuje na konieczność zbadania działań poprzedniego rządu pod kątem łamania prawa i niegospodarności. Koalicja zobowiązała się do pociągnięcia do odpowiedzialności osób odpowiedzialnych za próbę bezprawnej zmiany ustroju państwa, naruszanie Konstytucji oraz niecelowe wydatkowanie środków publicznych.
Mimo ambitnych zapowiedzi, do tej pory jedyny wyrok dotyczący przedstawicieli rządów Zjednoczonej Prawicy zapadł w sprawie Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Obaj politycy zostali skazani w związku z tzw. aferą gruntową, jednak po ułaskawieniu przez Andrzeja Dudę szybko wrócili do polityki, zdobywając mandaty europosłów w 2024 roku.
Zarzuty w sprawie tzw. wyborów kopertowych usłyszał również były premier Mateusz Morawiecki, a były wiceminister sprawiedliwości Michał Woś jest oskarżony w związku z zakupem oprogramowania Pegasus. Zbigniew Ziobro i Marcin Romanowski uniknęli postawienia zarzutów dzięki azylowi na Węgrzech, później opuścili kraj. Michał Kuczmierowski, były szef Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, przebywa za granicą, a Polska stara się o jego ekstradycję.
Przeprowadzenie rozliczeń spotyka się z trudnościami, głównie ze względu na brak odpowiedniej większości głosów w Sejmie potrzebnej do postawienia przed Trybunałem Stanu kluczowych postaci z poprzedniego rządu. Koalicji udało się jednak usunąć Adama Bodnara ze stanowiska ministra sprawiedliwości, zastępując go Waldemarem Żurkiem w lipcu 2025 roku, co miało przyspieszyć procesy rozliczeń.
Badanie firmy SW Research przeprowadzone dla rp.pl wykazało, że ponad połowa respondentów (53,3%) uważa, że rząd nie wywiązał się z obietnic dotyczących rozliczeń. Tylko 19,2% nie oczekiwało takich działań. Warto zaznaczyć, że większą niechęć do rozliczeń wykazywały osoby z wyższym wykształceniem oraz mieszkańcy większych miast.
Zbyt wolne tempo działań rozliczeniowych stało się powodem krytyki koalicji rządzącej, wskazując na ograniczenia legislacyjne i polityczne, które hamują realizację pierwotnych obietnic.
Dodaj komentarz