W ciągu dziesięcioleci bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) były symbolem sukcesu gospodarczego i globalizacji, przyczyniając się do tworzenia miejsc pracy oraz transferu technologii. Dane z 2025 roku wskazują jednak na istotne zmiany w tym obszarze. Tradycyjny sposób mierzenia atrakcyjności gospodarki przez przepływy kapitałowe staje się niewystarczający. Współczesny obraz BIZ podkreśla znaczenie jakości, strategicznego kierunku oraz znaczenia inwestycji.
Globalne przepływy BIZ w 2025 roku wzrosły o około 15%, osiągając 1,66 biliona dolarów według OECD. Mimo wzrostu wartości nominalnej, struktura i alokacja kapitału uległy głębokim zmianom. Wyraźne jest geograficzne przesunięcie inwestycji: napływ BIZ do rozwiniętych gospodarek wzrósł o 43%, podczas gdy w wielu krajach rozwijających się pozostawał na tym samym poziomie lub malał.
Raporty OECD i UNCTAD wskazują, że część wzrostu wynikała z przepływów przez centra finansowe, a realny wzrost po wykluczeniu tych czynników wyniósł ok. 5%. Zmienia się zatem rola BIZ, które przestają być prostym miernikiem otwartości gospodarki, a stają się wskaźnikiem pozycji państwa w nowym światowym porządku.
Dane EY dla Europy pokazują, że mimo ponad 5 tys. projektów, ich liczba spadła, szczególnie w krajach jak Francja, Niemcy, czy Wielka Brytania. Niektóre gospodarki, jak Polska, doświadczyły jednak wzrostów inwestycyjnych. Sektor przemysłu tradycyjnego, zwłaszcza ten oparty na globalnych łańcuchach dostaw, notuje spadki inwestycji o około 25% w obszarach takich jak elektronika i motoryzacja.
Przemiany te nie sygnalizują końca globalizacji, lecz wskazują na jej przekształcenie w kierunku globalizacji selektywnej, bardziej blokowej, opartej na technologii i bezpieczeństwie. Transgraniczne inwestycje projektowe, ważne dla infrastruktury, spadają czwarty rok z rzędu, co budzi niepokój zwłaszcza w krajach rozwijających się.
Kapitał nową przystań znajduje w sektorach związanych z transformacją technologiczną: cyfrowej, półprzewodnikach, sztucznej inteligencji i obronności. W Europie wzrost liczby projektów AI wyniósł 96%, a obronnych o 84%. To segmenty, które napędzają nową logikę inwestycji – opartą o bezpieczeństwo i technologie.
Obecne zmiany charakteryzują się systemowym podejściem, gdzie lokalizacja inwestycji jest decyzją związaną z geopolityką, dostępem do energii i bezpieczeństwem cyfrowym. Według teorii Henry’ego Farrella i Abrahama Newmana, mocy strategicznej państw zależy teraz od zdolności do manipulowania globalnymi sieciami gospodarczymi.
Inwestycje w infrastrukturę cyfrową są niezbędne dla rozwoju AI, wymagając materialnych zasobów jak centra danych i półprzewodniki. Na przykład w 2025 roku inwestycje w centra danych wzrosły o 125 mld dolarów. W sektorze obronnym wydatki również rosną, co stwarza stabilny rynek dla BIZ, wzmacniając znaczenie kryteriów takich jak stabilność polityczna i strategiczne ambicje gospodarek.
Przemiany w BIZ pokazują, że kapitał staje się mniej zainteresowany jedynie efektywnością kosztową, kierując się w stronę bezpieczeństwa i przewidywalności. Atrakcyjność inwestycyjna opiera się coraz bardziej na jakości ekosystemu gospodarczego, a mniej na kosztach operacyjnych. Przyszłość BIZ to geografia inwestycji, w której kluczową rolę odgrywa zaufanie do państwa i jego regulacji.
Dodaj komentarz