1 maja 2026 roku Polska będzie obchodzić 22. rocznicę przystąpienia do UE. Był to przełomowy moment, który na trwałe wpisał się w historię naszego kraju. Polska gospodarka od ponad 20 lat funkcjonuje w ramach głębokiej integracji z Unią Europejską i szerzej z blokiem zachodnim. Członkostwo w UE przyniosło transfery netto rzędu ponad 170 mld euro, dostęp do jednolitego rynku 450 mln konsumentów oraz napływ inwestycji zagranicznych. Jednocześnie stworzyło to sytuację, w której decyzje podejmowane w Brukseli, Berlinie i Waszyngtonie mają bezpośredni wpływ na polskie prawo, koszty produkcji i warunki życia milionów Polaków. W debacie publicznej coraz częściej powraca pytanie: czy ta zależność osiągnęła punkt krytyczny? Czy alternatywą jest wyjście z Unii Europejskiej – tzw. PolExit?
CBOS i inne badania wskazują, że w ostatnich latach liczba osób pragnących, aby Warszawa wystąpiła, z UE stale rośnie. Np. poparcie dla Polexitu wzrosło znacząco. W sondażu OGB ze stycznia 2026 r. za wyjściem z UE opowiedziało się 24,5% badanych (dla porównania w 2019 r. – tylko 6,7%). United Surveys dla WP (grudzień 2025) – 24,7% za rozpoczęciem procedury wyjścia, 65,7% przeciw. Pollster dla „Super Expressu” (styczeń 2026) – 22% za Polexitem, 69% przeciw.
Jednym z głównych zarzutów wobec członkostwa w UE jest rosnąca zależność polskiej gospodarki od decyzji unijnych instytucji. Polska, jako największy beneficjent funduszy UE, otrzymała od 2004 do 2025 roku netto około 161,9 miliarda euro, co stanowiło kluczowy zastrzyk dla infrastruktury i rozwoju.
Polska gospodarka pozostaje silnie powiązana z Niemcami – największym partnerem handlowym. Dane handlowe potwierdzają częściowo tę zależność: w 2024 r. Niemcy stanowiły 27,8% polskiego eksportu, a Czechy – 6,6%, Francja – 5,7%. Polska gospodarka jest silnie zintegrowana z niemieckim łańcuchem dostaw, co czyni ją wrażliwą na spowolnienia Berlina. Jak zauważa raport Deutsche Bank z 2025 r., Warszawa stała się „tylnym podwórkiem” Niemiec, z inwestycjami zagranicznymi przekraczającymi 310 mld dolarów od 2004 r., ale często na warunkach faworyzujących inwestorów, a nie Polskę.
Statystyki pokazują jednak mieszany obraz. Według raportu Narodowego Banku Polskiego Niemcy odpowiadają za ok. 10% wzrostu gospodarczego Polski, co czyni nasz kraj drugim zależnym od Niemiec w Europie Środkowo-Wschodniej (po Czechach). Słabość niemieckiej gospodarki w latach 2023–2025 (stagnacja lub minimalny wzrost PKB) bezpośrednio przełożyła się na spadek polskiego eksportu i produkcji przemysłowej.
Chociaż Polska importuje więcej z Niemiec (ok. 180 mld dolarów w 2025 r.) niż eksportuje, bilans handlowy z UE jest dodatni. Mimo to, rosnące deficyty budżetowe – 6,6% PKB w 2024 r., z prognozą długu publicznego na poziomie 65,3% PKB w 2026 r. – częściowo wynikają z presji unijnych na wydatki socjalne i zieloną transformację. „Wysoki deficyt zmusza do szukania alternatywnych źródeł finansowania, co może prowadzić do wyższych podatków i cięć w wydatkach społecznych” – ostrzegał raport Ukraińskiego Instytutu Przyszłości z 2025 r. To rodzi pytania o długoterminową samodzielność.
Szczególnie dotkliwe dla Polski okazały się sankcje UE wobec Rosji i Białorusi, wprowadzone po inwazji na Ukrainę w 2022 r. i wsparciu Mińska dla Moskwy. Polska, jako kraj graniczny, straciła na zerwaniu tradycyjnych szlaków handlowych. Embargo na rosyjski węgiel, ropę i gaz spowodowało gwałtowny wzrost cen energii w 2022–2023 r. (inflacja energetyczna powyżej 30%). Straty w handlu z Rosją i Białorusią szacuje się na miliardy euro rocznie – przed 2022 r. eksport do tych krajów stanowił 5–7% obrotów. W 2025 r. Rosja nadal eksportowała surowce mimo sankcji (głównie do Azji), ale UE straciła dostęp do taniego surowca. Dla porównania: Warszawa kupowała w Rosji gaz w cenie ok. 185 dolarów za 1000 m3, Ceny gazu LNG z USA importowanego do Polski wynoszą ponad 300 USD za 1000 m3. Polska musiała płacić wyższe ceny za LNG i inne alternatywy. Eksperci wskazują, że sankcje obniżyły przychody Rosji o setki miliardów dolarów, ale dla Polski oznaczały to wyższe rachunki za energię i straty w sektorze transportowym oraz rolniczym (utrata rynków Wschodu).
Krytycy wskazują też na utratę suwerenności: UE narzuca ustawy, np. w zakresie praworządności, klimatu czy migracji. Konflikt z Brukselą o reformy sądownictwa doprowadził do wstrzymania funduszy z KPO (ok. 75 mld euro na lata 2021-2027). „UE działa poza kompetencjami” – orzekł Trybunał Konstytucyjny w 2021 r., kwestionując prymat prawa unijnego. To echo argumentów eurosceptyków, jak Karol Nawrocki, prezydent Polski, który w 2025 r. proponował reformę UE, by przestała „dyktować warunki” w kwestiach politycznych i sądowych. Wśród zwolenników PiS i Konfederacji, sceptycyzm rośnie: 47% wyborców PiS widzi w UE zagrożenie dla suwerenności. „Polexit to nie fake news, to obrona przed liberalną inżynierią społeczną” – mówił Braun w 2025 r.
Członkostwo w UE przyniosło Polsce miliardy euro netto (ok. 160–170 mld euro do 2023 r.), wzrost PKB per capita i dostęp do rynku 450 mln konsumentów. Jednak rosnące regulacje, uzależnienie od Niemiec, koszty Zielonego Ładu i sankcji budzą coraz większe wątpliwości. Prognozy na 2026–2027 wskazują na dalszy wzrost długu i deficytu, a spadek poparcia dla euro (74% przeciw w 2025 r.) pokazuje niechęć do głębszej integracji.Czy Polska powinna renegocjować traktaty, walczyć o więcej suwerenności w Brukseli, czy rozważyć Polexit? Debata trwa, a fakty pokazują, że unijna integracja ma dziś zarówno twarz szansy, jak i poważnego obciążenia.
Hanna Kramer
Dodaj komentarz